گاو سیستانی

[حسین]

گاو سیستان گاوی نیمه وحشی از تیره گاو زبو (بوس ایند کوس) می باشد . این گاو سالها و حتی قرن ها در منطقه سیستان به حیات خود ادامه داده است به نحوی که آثار به دست آمده از حفاری ها و اکتشافات باستانی در شهر سوخته نشان می دهد که 2500 سال قبل از میلاد مسیح در این منطقه گاو سیستانی زیست می کرده است . موسسه تحقیقات علوم دامی کشور در مدت 10 سال بر روی بیش از 600 راس گاو و گوساله سیستانی مطالعه و بررسی کرده است .بعضی از خصوصیات این نژاد مورد شناسایی قرار گرفته است . اگر چه مشخص شده است بدلیل عدم اصلاح و نوع نگهداری آن هنوز خصوصیات نیمه وحشی در این نژاد مشهود است ولی خصوصیاتی مانند مقاومت به بیماری ها و تغییرات جوی و نیز کم توقعی این نژاد در کنار قابلیت پرواربندی در این نژاد قابل توجه می باشد. با توجه به خشکسالی مداوم 8 سال و خروج بی رویه گاوهای سیستانی برای پرواربندی به مناطق دیگر خطر انقراض این نژاد بومی و مستعد کشور وجود دارد. لذا به نظر می رسد برای حفظ این نژاد به عنوان یک میراث ملی و نیز استفاده مطلوب از توانا یی های بالقوه برای بهبود وضع معیشت مردم منطقه لازم است کار تحقیقاتی و پژوهشی هدفمندانه روی این نژاد بصورت متمرکز و با برنامه ریزی کوتاه مدت و بلند مدت پیگیری شود.
آنچه قدر مسلم است :که نژادسیستانی برترین نژادگاوگوشتی ایران می باشدکه خصوصیات عالی لاشه،افزایش وزن مقاومت به بیماری ها وکمبودهای تغذیه ای وتحمل بالای آن درمقابل نوسانات شدید جوی به اثبات رسیده است واگر نیک بنگریم تولید شیر آن نیز ازدیگر نژادهای ایرانی افزونتر میباشد.
این ذخیره ژنی ارزشمند وذیقیمت که توسط نیاکان ما حفظ وگسترش داده شده وطی هزاره ها دراین بخش از سرزمین ما بقا حاصل نموده است ودر فرایند انتخاب طبیعی وبهگزینی های سنتی دامداران درکرانه های هامون با این فنوتیپ وژنوتیپ منحصر بفرد در اختیار ما قرار گرفته است را چگونه گسترش واستفاده نماییم
اکنون چندپرسش رامطرح میکنیم:
وضعیت جمعیتی این ذخیره ژنی چگونه است ایا روبه کاستی است یا افزونی؟
درسالهای منتهی به سال 84-85 تعداد100000راس(صد هزار راس) اعلام شده
-ایا میدانید دیگر صدای نفسهاوسم این نژاد بر کرانه های هامون دیگر شنفته نمیشود
ایا اندیشیداید اگر روند کاهشی این دام اینگونه ادامه یابد می بایست در اینده ای نه چندان دور آن را در موزه ها یا شاید در سفالینهای شهر سوخته جستجو کنیم
کانون کارهای پژوهشی واجرایی خویش را در وهله اول بر حفظ وحراست ازاین ذخیره ژنی وسپس گسترش آن معطوف کنیم وبا برنامه ریزی کوتا،میان ودرازمدت.
اکنون چه باید کرد؟
--پرورش گاوهای نر اصیل وبرترواسپرم گیری وانجماد
---تاسیس ایستگاهای تلقیح مصنوعی
--آموزش تکنسین های خبره تلقیح
--آموزش کشاورزان،دامداران،روستایی ان در خصوص ارزشهای این نژادوضرورت حفظ آن
--آموزش دامداران در زمینه تلقیح مصنوعی وتر غیب آنها جهت استفاده از این روش برای آبستنی دامهایشان وآگاه کردن آنها در زمینه فواید این کار مانند کاهش هزینه ها،پیشگیری از بیماریهاوبدست اوردن نتاج عالی
--شناسای حوزه های تراکم این نژاد
-استفاده از نظریات پیشگامان شناخت این نژاد
--تاسیس انجمن پژوهشی علمی حفظ وحراست ازاین نژاد با استفاده از خبرگان این دانش
--استفاده از ظرفیتهای علمی پژوهشی دانشگاه زابل (گروه علوم دامی)ودبیرستان دامپروری جهاد